Μάθηση στο μουσείο

Βερολίνο. Μια πόλη, βουτιά στην παγκόσμια ιστορία. Στους δρόμους, οι ματιές δεν πέφτουν άσκοπα, ούτε επαναπαύονται σε ήρεμα, χαλαρωτικά τοπία. Εδώ το βλέμμα συχνά σκληραίνει και οι περισσότερες γωνιές υπενθυμίζουν μερικά από τα σημαντικότερα και πιο φρικτά γεγονότα του 20ού αιώνα. Εδώ το μυαλό εξασκείται και, θέλει δεν θέλει, μαθαίνει. Ένα κομμάτι από το Τείχος, ένα κτίριο «σοβιετικού τύπου» απέναντι σε ένα Mall, επιγραφές στα παλιά σημεία ελέγχου μεταξύ Ανατολικού και Δυτικού Βερολίνου. Αντικείμενα που εισβάλλουν στο οπτικό σου πεδίο και αποτελούν ισχυρά ερεθίσματα που σε παρακινούν να μάθεις.

Κάπως έτσι βρέθηκα σε ένα από τα πολλά μουσεία της πόλης. Το Μουσείο της Ιστορίας του Βερολίνου. Και εντυπωσιάστηκα. Μακριά από κάθε πρακτική παρουσίασης «πίσω από το τζάμι», τα γεγονότα της ιστορίας ξετυλίγονταν με έναν τρόπο σχεδόν θεατρικό. Η εικόνα, τα σκηνικά πιο σωστά, αντικαθιστούν σελίδες περιγραφικού κειμένου.

Από το «do not touch» στο «must touch»!

Πόσες λέξεις άραγε χρειάζονται, για να περιγράψουν τα χαρακτηριστικά της καθημερινής ζωής μέσα από τη διακόσμηση ενός σπιτιού στο ανατολικό Βερολίνο και τις αντιθέσεις που αυτά έχουν με το αντίστοιχο δυτικό;

Πόση δεξιοτεχνία στη γραφή χρειάζεται ένα κείμενο, για να κάνει τον επισκέπτη να νιώσει τη φρίκη, την ώρα που πατά τα γυαλιά από τις σπασμένες βιτρίνες στα μαγαζιά των Εβραίων του Βερολίνου ή όταν περπατά σε ένα δρόμο με τα«απαγορευμένα» βιβλία που στάλθηκαν στην πυρά την περίοδο της κυριαρχίας του Εθνικοσοσιαλισμού;

Aλλά και το ίδιο το κείμενο, πόσο πιο εύκολα εντυπώνεται στο μυαλό του επισκέπτη, όταν τον εντάσσει στην εξέλιξη της ιστορίας, όπως συμβαίνει με τα πολλά ψηφιακά σενάρια που σε τακτά χρονικά διαστήματα εμπλέκονται με τα εκθέματα του Μουσείου! Ακολουθεί ένα ενδεικτικό παράδειγμα, από ψηφιακό υλικό που απευθύνεται σε παιδιά:

Απαντήστε στις ακόλουθες ερωτήσεις:

-          Με ποιον τρόπο πας το πρωί στο σχολείο;

-          Έχεις κατοικίδιο;

-          Τι ώρα πάει η μητέρα σου για τα ψώνια της οικογένειας;

-          Τι θέλεις να σπουδάσεις;

Συνεχίζοντας την παρουσίαση, το παιδί πληροφορείται για τις απαγορεύσεις που σταδιακά επιβάλλονταν στα Εβραιόπουλα, όσον αφορά στα θέματα, στα οποία απάντησε (π.χ. τα Εβραιόπουλα απαγορευόταν να έχουν κατοικίδιο ενώ η ώρα, κατά την οποία οι Εβραίοι επιτρεπόταν να ψωνίσουν τρόφιμα περιορίστηκε στις 4-5 το απόγευμα σε συγκεκριμένες μέρες, μέχρι να απαγορευτεί τελείως).

Με αυτό τον τρόπο δημιουργήθηκε μια σύνδεση ανάμεσα στις απαντήσεις του παιδιού και τα ιστορικά γεγονότα που καθόρισαν τη ζωή του μικρού Εβραιόπουλου της εποχής της κυριαρχίας του Εθνικοσοσιαλισμού στη Γερμανία.

Στο Μουσείο της Ιστορίας του Βερολίνου, όπως και σε μια σειρά άλλων μουσείων (Εβραϊκό Μουσείο, Μουσείο Κινηματογράφου), ο επισκέπτης αλληλεπιδρά με τα εκθέματα του Μουσείου, είτε μπαίνοντας ο ίδιος στο σκηνικό, είτε μελετώντας ειδικά διαμορφωμένο ψηφιακό υλικό που σχετίζεται με τα εκθέματα και όλα μαζί συνιστούν ένα αρμονικό αποτέλεσμα. Επιπλέον, σε πολλά μουσεία παράλληλα «τρέχει» ένα ειδικά διαμορφωμένο πρόγραμμα για παιδιά, που τα παρακινεί να εξετάσουν με προσοχή τα εκθέματα, να απαντήσουν σε ερωτήματα και να συμμετέχουν ενεργά κατά την επίσκεψή τους, με τη συγγραφή ιστοριών, με τη δημιουργία κατασκευών κ.ά.

Η Μουσειοπαιδαγωγική είναι φυσικά μια επιστήμη από μόνη της. Παρόλα αυτά, τα κοινά στοιχεία ανάμεσα στις βασικές αρχές δημιουργίας διδακτικού υλικού εξ αποστάσεως εκπαίδευσης (ψηφιακού και μη) και του τρόπου παρουσίασης των εκθεμάτων σε ένα Μουσείο, είναι πολλά. Και στις δύο περιπτώσεις, ο διδασκόμενος εισέρχεται (κάποιες φορές μάθημα χωρίς μεγάλη προθυμία) σε ένα μαθησιακό περιβάλλον χωρίς τη συνεχή επίβλεψη του καθηγητή, με μόνη υποστήριξη αυτή του υλικού που έχει διαθέσιμο, είτε αυτό είναι ένα εκπαιδευτικό πακέτο είτε τα εκθέματα ενός μουσείου. Το υλικό είναι αυτό που πρέπει να του προσελκύσει αρχικά την προσοχή και στη συνέχεια να τη διατηρήσει, να τον παρακινήσει να εξερευνήσει το πεδίο, σε πολλές περιπτώσεις να βιώσει καταστάσεις και γεγονότα και τέλος να ελέγξει τις γνώσεις που αποκόμισε και να μάθει τρόπους να εφαρμόσει τις γνώσεις αυτές.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, θα μπορούσε να σχηματιστεί μια στέρεη γέφυρα συνεργασίας ανάμεσα στα μουσεία και τους φορείς, δημόσιους και ιδιωτικούς, που σχετίζονται με τη δημιουργία διδακτικού υλικού εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, ώστε να ενισχυθούν χαρακτηριστικά όπως η αλληλεπίδραση και η ενεργός συμμετοχή που θα μετατρέψουν ένα παραδοσιακό μουσείο σε ένα σύγχρονο χώρο μάθησης και προσωπικής ανάπτυξης.

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *


× 7 = επτά

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>